جسم و تو در جان نهان » . و در لسان حكماى اشراق « 1 » « نور اسپهبد » ؛ و به زبان « 2 » حكيم الهى « نفس ناطقه‌ى قدسيّه » است . « 3 » و تمام اسامى « 4 » شامل « 5 » يك حقيقت بسيط « 6 » است . كما قيل : « نيست فرقى در ميان حبّ و عشق * شام در معنى نباشد جز دمشق » قوله : « فكرت . . . » ، بدان كه فكر تعريف شده است به : « ترتيب دادن امور معلوم به جهت رسيدن به مجهول » ، مثل آنكه بگويى : « العالم محتاج الى المؤثر ، و كل ما يحتاج الى المؤثر فهو ممكن ، فالعالم ممكن » . و فكر چون جارى نمىشود مگر در مطالب كلّيّه ، از اين جهت ما به الامتياز انسان است از حيوان . يعنى « 7 » چون حيوان استعداد از جهت رسيدن به كليات ندارد ، اطلاق فكر بر او نمىشود . قوله : « . . . آموخت » ، به مقتضاى آيه‌ى كريمه‌ى : « وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِما شاءَ » ، و آيه‌ى شريفه‌ى : « اتَّقُوا اللَّهَ وَ يُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ » . چراغ دل به نور جان برافروخت بدان كه دل مرتبه‌اى از مراتب سبعه‌ى نفس ناطقه است ، اعنى « 8 » مرتبه‌ى طبع و نفس و قلب و روح و سرّ و خفى و اخفى . و « نور جان » « 9 » مراد علم و معرفت است ، كه : « العلم نور يقذفه اللّه فى قلب من يشاء » . و جاى ديگر : « كون العلم نور لنفسه و نور لغيره » . و شايد نور ايمان مراد باشد : « أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ » .

--> ( 1 ) . دا ، شا : به زبان اشراق ( 2 ) . پا : ( به زبان ) را ندارد . ( 3 ) . پا : ( است ) را ندارد . ( 4 ) . شا : ( اسامى ) را ندارد . ( 5 ) . پا : ( شامل ) را ندارد . ( 6 ) . شا : ( بسيط ) را ندارد . ( 7 ) . در نسخه شا به جاى يعنى حرف واو ضبط شده است . ( 8 ) . شا : اعنى از ( 9 ) . شا : به نور